സൈനിക ശക്തി മാത്രം പോരാ, ജനങ്ങൾ പട്ടിണി കിടന്നാൽ രാജ്യം വീഴും: ഇറാൻ സ്പീക്കർ ഘാലിബാഫ്

ഇറാൻ പാർലമെന്റ് സ്പീക്കർ മുഹമ്മദ് ബാഗർ

 ദേശാന്തരം ന്യൂസ്‌ --- വാഷിംഗ്‌ടൺ 

"പട്ടിണി കിടന്നാൽ എത്ര വലിയ സൈന്യമുണ്ടെങ്കിലും രാജ്യം വീഴും!" — ഇറാൻ പാർലമെന്റ് സ്പീക്കർ മുഹമ്മദ് ബാഗർ ഘാലിബാഫിന്റെ തുറന്നടി: വിശദമായ വിശകലനം

മധ്യപൂർവേഷ്യൻ പ്രദേശത്ത് വീണ്ടും യുദ്ധ ഭീതിയും രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങളും കനക്കുമ്പോൾ, ഇറാനിയൻ ഭരണകൂടത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന ഒരു നിർണ്ണായക പ്രസ്താവന ആഗോള രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരെയും നയതന്ത്ര വിദഗ്ധരെയും ഒരുപോലെ അമ്പരപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്. കേവലം ആയുധബലവും അണുശക്തിയും പ്രതിരോധ ശക്തിയും മാത്രം കൊണ്ട് ഒരു രാജ്യത്തിന് അധികകാലം നിലനിൽക്കാനാകില്ലെന്നും, രാജ്യത്തെ ജനങ്ങൾ പട്ടിണിയിലാവുകയും സാമ്പത്തിക സിസ്റ്റം തകരുകയും ചെയ്താൽ ഏത് വലിയ സാമ്രാജ്യവും തകർന്നടിയുമെന്നും ഇറാനിയൻ പാർലമെന്റ് സ്പീക്കർ മുഹമ്മദ് ബാഗർ ഘാലിബാഫ് (Mohammad Bagher Ghalibaf) പ്രസ്താവിച്ചു.

ഇറാഖ് തലസ്ഥാനമായ ബാഗ്ദാദിലെ ഇറാൻ എംബസിയിൽ വെച്ച് നടന്ന ഉന്നതതല യോഗത്തിൽ സംസാരിക്കവേയാണ് ഘാലിബാഫ് ഈ നിർണ്ണായകവും വിപ്ലവാത്മകവുമായ പരാമർശം നടത്തിയത്. ഇറാഖിലെയും ഇറാനിലെയും പ്രമുഖ വ്യവസായികളും വാണിജ്യ പ്രമുഖരും പങ്കെടുത്ത ഈ യോഗത്തിൽ, രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷയും സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയും വേർപെടുത്താനാവാത്തവിധം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം തുറന്നടിച്ചു.

1. ഘാലിബാഫിന്റെ പരാമർശങ്ങൾ: നിർണ്ണായകമായ മൂന്ന് പോയിന്റുകൾ

ബാഗ്ദാദിലെ നയതന്ത്ര കേന്ദ്രത്തിൽ വെച്ച് ഘാലിബാഫ് നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിൽ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വിഷയങ്ങളിലൂന്നിയാണ് സംസാരിച്ചത്. രാജ്യത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത സൈനിക കേന്ദ്രീകൃത നയങ്ങളിൽ നിന്നും വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ:

 * സാമ്പത്തിക ചലനാത്മകതയും നിലനിൽപ്പും: "നമുക്ക് എത്ര വലിയ സൈനിക കരുത്തുണ്ടായാലും, എത്ര അത്യാധുനിക ആയുധങ്ങളുണ്ടായാലും കാര്യമില്ല. രാജ്യത്തെ ജനങ്ങൾ പട്ടിണിയിലാവുകയും, സാമ്പത്തിക കൈമാറ്റവും (Financial Circulation) സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനവും പൂർണ്ണമായി നിലയ്ക്കുകയും ചെയ്താൽ ആ രാജ്യത്തിന് നിലനിൽപ്പുണ്ടാകില്ല."

 * സുരക്ഷയും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും: "സുരക്ഷയും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും പരസ്പരം ആവശ്യപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളാണ്. നിങ്ങൾ സൈനിക തന്ത്രങ്ങളിലൂടെ രാജ്യത്ത് സുരക്ഷ സ്ഥാപിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ ശക്തമായ ഒരു സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ കൊണ്ട് അതിനെ താങ്ങിനിർത്തിയില്ലെങ്കിൽ ആ സുരക്ഷ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കില്ല."

 * നയതന്ത്രവും പ്രതിരോധ സജ്ജീകരണവും: ഇറാൻ ഒരു തരത്തിലുള്ള യുദ്ധവും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെന്നും യുദ്ധത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്നും അദ്ദേഹം ആവർത്തിച്ചു. എന്നാൽ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ മറ്റു രാജ്യങ്ങളുമായി നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ നടത്തുമ്പോൾ, നമ്മുടെ വാദങ്ങൾക്ക് ബലം ലഭിക്കാൻ ശക്തമായ സൈനിക സജ്ജീകരണം (Military Readiness) അത്യാവശ്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

2. ആരാണ് മുഹമ്മദ് ബാഗർ ഘാലിബാഫ്? ഈ പ്രസ്താവനയുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം

ഈ പ്രസ്താവന നടത്തിയ വ്യക്തി ആരാണ് എന്നതിലാണ് ഇതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭാരം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. കേവലം ഒരു സാധാരണ രാഷ്ട്രീയക്കാരനല്ല ഘാലിബാഫ്.

 * മുൻ സൈനിക തലവൻ: ഇറാനിന്റെ കരുത്തുറ്റ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സിന്റെ (IRGC) എയർഫോഴ്സ് മുൻ കമാൻഡറാണ് ഘാലിബാഫ്.

 * ടെഹ്‌റാൻ മേയർ & ഭരണാധികാരി: തലസ്ഥാനമായ ടെഹ്‌റാന്റെ മേയറായി ദീർഘകാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അനുഭവസമ്പത്തുള്ള ഭരണാധികാരി.

 * യാഥാസ്ഥിതിക നിലപാട്: ഇറാൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ശക്തനായ 'ഹാർഡ്‌ലൈനർ' (Hardliner) അല്ലെങ്കിൽ കൺസർവേറ്റീവ് വിഭാഗത്തിന്റെ മുൻനിര നേതാവാണ് അദ്ദേഹം.

സൈനിക പശ്ചാത്തലമുള്ള, ആയുധ ശക്തിയിൽ വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരു യാഥാസ്ഥിതിക നേതാവ് തന്നെ "സൈനിക ശക്തി മാത്രം പോരാ, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയാണ് പ്രധാനം" എന്ന് പരസ്യമായി പറയുന്നത് ഇറാനിലെ നിലവിലെ ആഭ്യന്തര സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി എത്രത്തോളം രൂക്ഷമാണ് എന്നതിന്റെ തെളിവാണ്.

3. ഇറാൻ നേരിടുന്ന നിലവിലെ സാമ്പത്തിക വെല്ലുവിളികൾ

വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന പാശ്ചാത്യ ഉപരോധങ്ങളും (Western Sanctions) അന്താരാഷ്ട്ര ബാങ്കിംഗ് വിലക്കുകളും ഇറാനിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പൂർണ്ണമായി തളർത്തിയിരിക്കുകയാണ്. രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ ജനങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന പ്രധാന പ്രതിസന്ധികൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

എ) കടുത്ത നാണയപ്പെരുപ്പവും റിയാലിന്റെ മൂല്യത്തകർച്ചയും

ഇറാനിയൻ കറൻസിയായ റിയാലിന്റെ (Rial) മൂല്യം അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ വൻതോതിൽ ഇടിഞ്ഞു. ഇത് രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ അവശ്യസാധനങ്ങളുടെയും ഭക്ഷണസാധനങ്ങളുടെയും വില കുതിച്ചുയരാൻ കാരണമായി. സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങൾക്ക് പ്രാഥമിക ആവശ്യങ്ങൾ പോലും നിറവേറ്റാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യം ഇത് സൃഷ്ടിച്ചു.

ബി) അന്താരാഷ്ട്ര ബാങ്കിംഗ് വിലക്കുകൾ (SWIFT Restrictions)

അമേരിക്കയുടെ ഉപരോധം കാരണം അന്താരാഷ്ട്ര ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനമായ സ്വിഫ്റ്റിൽ (SWIFT) നിന്ന് ഇറാൻ പുറത്താണ്. ഇത് വിദേശ രാജ്യങ്ങളുമായി नियമാനുസൃതമായ രീതിയിൽ കച്ചവടം നടത്തുന്നതിനും പണമിടപാടുകൾ നടത്തുന്നതിനും വലിയ തടസ്സമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

സി) വിദേശ നിക്ഷേപത്തിന്റെ കുറവ്

രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയും ഉപരോധ ഭീതിയും കാരണം വിദേശ കമ്പനികളോ നിക്ഷേപകരോ ഇറാനിലേക്ക് വരാൻ തയ്യാറാകുന്നില്ല. ഇത് പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിനെയും വ്യവസായങ്ങൾ വളരുന്നതിനെയും സാരമായി ബാധിച്ചു.

4. സൈനിക ബജറ്റും ജനക്ഷേമവും: ഇറാനിന്റെ ആഭ്യന്തര വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ

ഇറാൻ പ്രതിവർഷം ശതകോടക്കണക്കിന് ഡോളറാണ് മിസൈൽ സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും, ഡ്രോൺ നിർമ്മാണത്തിനും, അതിർത്തി പ്രതിരോധത്തിനുമായി ചെലവഴിക്കുന്നത്. കൂടാതെ മധ്യപൂർവേഷ്യൻ മേഖലയിലെ വിവിധ സഖ്യ ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് നൽകുന്ന പിന്തുണയും വലിയ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത വരുത്തുന്നുണ്ട്.

എന്നാൽ, ഒരു വശത്ത് സൈനിക വ്യൂഹം ശക്തമാകുമ്പോഴും മറു വശത്ത് സാധാരണക്കാരായ പൗരന്മാർ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് കൂപ്പുകുത്തുകയാണ്. ആഭ്യന്തര വിപണിയിൽ തൊഴില്ലില്ലായ്മ നിരക്ക് വർദ്ധിക്കുകയും, യുവാക്കൾക്കിടയിൽ ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ അസംതൃപ്തി പുകയുകയും ചെയ്യുന്നു. ജനങ്ങൾ പട്ടിണിയിലായാൽ അത് രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ വലിയ ആഭ്യന്തര പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് (Internal Unrest) വഴിവെക്കുമെന്നും, അത് രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷയെത്തന്നെ ബാധിക്കുമെന്നുമാണ് ഘാലിബാഫ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നത്.

5. ബാഗ്ദാദ് കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം (Geopolitical Significance)

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഘാലിബാഫ് ഈ പ്രസ്താവന നടത്താൻ ബാഗ്ദാദ് തിരഞ്ഞെടുത്ത് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.

 * ഇറാഖ് — ഇറാനിന്റെ സാമ്പത്തിക ജീവനാഡി: അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങളെ പ്രതിരോധിച്ച് നിൽക്കാൻ ഇറാൻ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കുന്ന ഒരു അയൽരാജ്യമാണ് ഇറാഖ്. ഇറാഖുമായുള്ള അതിർത്തി വ്യാപാരത്തിലൂടെയും ഊർജ്ജ കയറ്റുമതിയിലൂടെയുമാണ് ഇറാനിലേക്ക് വിദേശ കറൻസിയുടെ കൈമാറ്റം നടക്കുന്നത്.

 * സ്വകാര്യ മേഖലയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കൽ: രണ്ട് രാജ്യങ്ങളിലെയും സ്വകാര്യ വ്യാപാരികളെയും വ്യവസായികളെയും ഏകോപിപ്പിച്ച്, ഉപരോധങ്ങളെ മറികടക്കുന്ന പുതിയ സാമ്പത്തിക പാതകൾ തുറക്കുക എന്നതായിരുന്നു ബാഗ്ദാദിൽ നടന്ന യോഗത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.

 * മേഖലാ സുരക്ഷ: ഇറാഖിലെ സാമ്പത്തിക സുസ്ഥിരത ഇറാനിനും, ഇറാനിലെ സുസ്ഥിരത ഇറാഖിനും അത്യാവശ്യമാണെന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ യോഗം നൽകിയത്.

6. ഡിപ്ലോമസിയും 'ഡിറ്ററൻസും' (Diplomacy and Deterrence)

"ഞങ്ങൾ യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, എന്നാൽ നയതന്ത്രത്തിനായി സൈനിക സജ്ജീകരണം വേണം" എന്ന ഘാലിബാഫിന്റെ പ്രസ്താവന അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിലെ 'ഡിറ്ററൻസ് തിയറി' (Deterrence Theory) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്.

ഒരു രാജ്യം മറ്റ് വൻശക്തികളുമായി ചർച്ച നടത്താൻ ഇരിക്കുമ്പോൾ, മേശപ്പുറത്ത് തങ്ങൾക്ക് തുല്യ ശക്തിയുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കാൻ സൈനിക പ്രതിരോധ ശേഷി വേണം. ശക്തിയില്ലാത്ത രാജ്യത്തിന്റെ നയതന്ത്ര വാദങ്ങൾക്ക് ആഗോളതലത്തിൽ വിലയുണ്ടാകില്ല. അതുകൊണ്ട് സൈനിക ശക്തിയെ പൂർണ്ണമായി തള്ളിക്കളയാതെ തന്നെ, ആ സൈനിക ശക്തിക്ക് പണം നൽകാനും താങ്ങിനിർത്താനും ആഭ്യന്തര സാമ്പത്തിക ഭദ്രത കൂടിയേ തീരൂ എന്ന ബാലൻസിംഗ് നിലപാടാണ് അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചത്.

7. ഭാവി നയങ്ങളിൽ വരാൻ പോകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ

ഘാലിബാഫിന്റെ ഈ പ്രസ്താവന കേവലം ഒരു പ്രസംഗമല്ല. മറിച്ച് ഇറാനിന്റെ വരാനിരിക്കുന്ന നയരൂപീകരണങ്ങളിൽ സാമ്പത്തിക പരിഷ്കരണങ്ങൾക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുമെന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്.

 * ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനത്തിന് മുൻഗണന: ഇറാനിന്റെ തദ്ദേശീയ വ്യവസായങ്ങളെയും കാർഷിക-ഉൽപ്പാദന മേഖലകളെയും പുനരുദ്ധരിക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾക്ക് ഭരണകൂടം കൂടുതൽ ഊന്നൽ നൽകും.

 * ഉപരോധ ലഘൂകരണ ചർച്ചകൾ: വിദേശ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള നയതന്ത്ര ചർച്ചകളിൽ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിന് ഇറാൻ പരമോന്നത പ്രാധാന്യം നൽകിയേക്കും.

 * ആഭ്യന്തര നിക്ഷേപ സംരക്ഷണം: രാജ്യത്തിനുള്ളിലെ വ്യവസായികൾക്കും ബിസിനസുകാർക്കും കൂടുതൽ പ്രവർത്തന സ്വാതന്ത്ര്യവും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വവും നൽകാൻ സർക്കാർ നിർബന്ധിതരാകും.

8. ഉപസംഹാരം (Conclusion)

ഇറാനിയൻ പാർലമെന്റ് സ്പീക്കർ മുഹമ്മദ് ബാഗർ ഘാലിബാഫിന്റെ ബാഗ്ദാദിലെ പരാമർശം മധ്യപൂർവേഷ്യൻ ഭൂരാഷ്ട്രീയത്തിലും തന്ത്രപ്രധാന സുരക്ഷാ ചർച്ചകളിലും വലിയൊരു മാതൃകാപരമായ മാറ്റത്തിനാണ് വഴിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. പരമ്പരാഗതമായി കേവലം ആയുധബലത്തിലും സൈനിക കരുത്തിലും മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന സുരക്ഷാ മാതൃകകൾക്ക് പകരം, സാമ്പത്തിക പ്രതിരോധശേഷിയും (Economic Resilience) ജനക്ഷേമവുമാണ് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സുരക്ഷാ അടിത്തറ എന്ന് ഈ തുറന്നുപറച്ചിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആഗോളതലത്തിൽ ഉപരോധങ്ങളും സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകളും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, സാമ്പത്തിക സിസ്റ്റത്തെ താങ്ങിനിർത്താതെ സൈനിക ശേഷി മാത്രം നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നത് ദീർഘകാല അടിസ്ഥാനത്തിൽ തിരിച്ചടിയാകുമെന്ന തിരിച്ചറിവിലേക്ക് ഇറാൻ ഭരണകൂടം എത്തുന്നു എന്നതിന്റെ വലിയൊരു തെളിവുകൂടിയാണിത്.

അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ നയതന്ത്ര പ്രതിരോധത്തിനായി സൈനിക കരുത്ത് നിലനിർത്തുമ്പോൾ തന്നെ, ആഭ്യന്തര വിപണിയിലെ ജനങ്ങളുടെ വിശപ്പടക്കാനും വിപണിയെ ഉത്തേജിപ്പിക്കാനും കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ ആന്തരിക പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ രാജ്യത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെത്തന്നെ ഭീഷണിയിലാക്കും. ബാഗ്ദാദിൽ വെച്ച് ഇറാഖി-ഇറാനിയൻ വ്യവസായികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നടത്തിയ ഈ പ്രസ്താവന, ഭാവിയിൽ അയൽരാജ്യങ്ങളുമായുള്ള അതിർത്തി വ്യാപാരം ശക്തിപ്പെടുത്താനും, വിദേശ നിക്ഷേപങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കാനും, ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനത്തിന് ഊന്നൽ നൽകാനും ഇറാൻ മുൻകൈയെടുക്കുമെന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചനയാണ്. ചുരുക്കത്തിൽ, സൈനിക പ്രതിരോധ ശേഷിയും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ സുസ്ഥിരതയും തമ്മിൽ കൃത്യമായ ഒരു ബാലൻസ് നിലനിർത്തിയാൽ മാത്രമേ ഏതൊരു രാജ്യത്തിനും വൻശക്തികളുടെ ഉപരോധങ്ങളെയും ആഗോള വെല്ലുവിളികളെയും അതിജീവിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകാൻ സാധിക്കൂ എന്ന് ഘാലിബാഫിന്റെ വാക്കുകൾ അടിവരയിടുന്നു.

പതിവായി ചോദിക്കപ്പെടുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ (FAQ)

Q1. ആരാണ് മുഹമ്മദ് ബാഗർ ഘാലിബാഫ്?

ഇറാനിയൻ പാർലമെന്റിന്റെ (മജ്‌ലിസ്) നിലവിലെ സ്പീക്കറും മുൻ ടെഹ്‌റാൻ മേയറുമാണ് മുഹമ്മദ് ബാഗർ ഘാലിബാഫ്. മുൻപ് ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സിന്റെ (IRGC) വ്യോമസേനാ കമാൻഡറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Q2. ഘാലിബാഫ് ഈ പ്രസ്താവന എവിടെ വെച്ചാണ് നടത്തിയത്?

ഇറാഖ് തലസ്ഥാനമായ ബാഗ്ദാദിലെ ഇറാൻ എംബസിയിൽ വെച്ച് നടന്ന ഇറാനിയൻ, ഇറാഖി വ്യവസായ പ്രമുഖരുടെ ഉന്നതതല യോഗത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയത്.

Q3. ഇറാൻ നിലവിൽ നേരിടുന്ന പ്രധാന സാമ്പത്തിക പ്രശ്നം എന്താണ്?

അന്താരാഷ്ട്ര ഉപരോധങ്ങൾ, റിയാലിന്റെ കടുത്ത മൂല്യത്തകർച്ച, പണപ്പെരുപ്പം, വിദേശ ബാങ്കിംഗ് നിരോധനങ്ങൾ (SWIFT blockade) എന്നിവ കാരണം ആഭ്യന്തര വിപണിയിലുണ്ടായ കടുത്ത തളർച്ചയാണ് പ്രധാന പ്രശ്നം.

Q4. ഘാലിബാഫിന്റെ പ്രസ്താവനയുടെ പ്രധാന സന്ദേശം എന്താണ്?

സൈനിക ശക്തി എത്രത്തോളമുണ്ടെങ്കിലും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും ജനക്ഷേമവും ഇല്ലെങ്കിൽ രാജ്യത്തിന് നിലനിൽപ്പുണ്ടാകില്ലെന്നും, സുരക്ഷയും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നതുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്ദേശം.