ഹോർമൂസ് നീരുടുക്കിലെ മൈൻ മുഴുവൻ തൂത്തെറിഞ്ഞ് അമേരിക്ക

ഹോർമൂസ് നീരുടുക്കിൽ യു.എസ് നാവികസേന അണ്ടർവാട്ടർ ഡ്രോൺ ഉപയോഗിച്ച് മൈൻ നിർവീര്യമാക്കൽ പരിശോധന നടത്തുന്നു

ഹോർമൂസ് നീരുടുക്കിലെ ഡ്രോൺ മൈൻ നീക്കം: യു.എസ് നാവികസേനയുടെ സൈനിക ഓപ്പറേഷനും ആഗോള സമുദ്ര സുരക്ഷയും

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സുപ്രധാന സമുദ്ര പാതയായ ഹോർമൂസ് നീരുടുക്കിൽ (Strait of Hormuz) സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന സ്ഫോടകശേഷിയുള്ള നാവിക മൈനുകൾ (Naval Mines) അമേരിക്കൻ നാവികസേന വിജയകരമായി നീക്കം ചെയ്തതായി അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. പശ്ചിമേഷ്യൻ കടലിടുക്കിൽ മാസങ്ങളായി നിലനിന്നിരുന്ന ഗുരുതരമായ സമുദ്ര സുരക്ഷാ ഭീഷണികൾക്കാണ് ഈ സൈനിക നീക്കത്തോടെ പരിഹാരമാകുന്നത്. ഇറാന്റെയും ഒമാന്റെയും അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര വാണിജ്യ കപ്പൽ പാത കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് ഈ ചരിത്രപരമായ സൈനിക ദൗത്യം നടന്നത്.

അന്താരാഷ്ട്ര വാണിജ്യ കപ്പലുകളുടെ സുഗമമായ ഗതാഗതത്തിന് വൻ ഭീഷണിയായിരുന്ന സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ കണ്ടെത്തി നിർവീര്യമാക്കിയതിന്റെ സാങ്കേതികവും സൈനികവുമായ ഘടന, സമുദ്ര സുരക്ഷയിലെ മാറ്റങ്ങൾ, രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരുടെ പ്രതികരണങ്ങൾ എന്നിവ താഴെ സമഗ്രമായി പരിശോധിക്കാം.

കണ്ടെത്തിയത് നൂറിലേറെ മൈനുകൾ: സൈനിക ഓപ്പറേഷന്റെ പ്രധാന വിവരങ്ങൾ

സമുദ്രത്തി അടിത്തട്ടിൽ മാസങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്ന മൈൻ നീക്കൽ നടപടികളിൽ അമേരിക്കൻ സേന സ്വീകരിച്ച പ്രധാന നടപടികളും അതിലെ സുപ്രധാന വിവരങ്ങളും താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

• പ്രധാന കപ്പൽ പാതയിലെ കൃത്യമായ പരിശോധന: അന്താരാഷ്ട്ര വാണിജ്യ കപ്പലുകൾ സഞ്ചരിക്കുന്ന 'ട്രാഫിക് സെപ്പറേഷൻ സ്കീം' (Traffic Separation Scheme - TSS) മേഖല പൂർണ്ണമായും മൈൻ വിമുക്തമാക്കുന്നതിലായിരുന്നു ദൗത്യത്തിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ. ഇറാന്റെയും ഒമാന്റെയും ഇടയിലുള്ള കേന്ദ്രീകൃത കപ്പൽ പാതയാണിത്.
• അത്യാധുനിക അണ്ടർവാട്ടർ ഡ്രോണുകളുടെ ഉപയോഗം: സൈനികർ നേരിട്ട് കടലിനടിയിൽ ഇറങ്ങി സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ തെരയുന്ന അപകടകരമായ രീതിക്ക് പകരം, അത്യാധുനിക അണ്ടർവാട്ടർ ഡ്രോണുകളാണ് (Unmanned Underwater Vehicles) യു.എസ് നാവികസേന ദൗത്യത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചത്.
• 100-ലധികം സമുദ്ര ഭീഷണികൾ കണ്ടെത്തി: മാസങ്ങളോളം സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ ഡ്രോണുകൾ നടത്തിയ തുടർച്ചയായ സ്കാനിംഗിലൂടെ മൈനുകളാണെന്ന് സംശയിക്കുന്ന നൂറിലധികം (100+) വസ്തുക്കൾ കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തി.
• വിദഗ്ദ്ധ നിർവീര്യമാക്കൽ ദൗത്യം: കണ്ടെത്തലുകൾക്ക് ശേഷം യു.എസ് നാവികസേനയുടെ സ്പെഷ്യലൈസ്ഡ് എക്സ്പ്ലോസീവ് ഓർഡനൻസ് ഡിസ്പോസൽ (EOD) ടീമുകളും വിദഗ്ദ്ധരായ കോൺട്രാക്ടർമാരും ചേർന്ന് ഈ സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ നിർവീര്യമാക്കുകയോ സുരക്ഷിതമായി സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യുകയോ ചെയ്തു.

മൈനുകൾ ഉണ്ടാക്കിയ ഭീഷണിയും കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളും

മൈൻ ഭീഷണി നിലനിന്നിരുന്ന സമയത്ത് സാധാരണ അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ പാത പൂർണ്ണമായും സുരക്ഷിതമല്ലാതായിരുന്നു. ഇത് അന്താരാഷ്ട്ര ചരക്ക് ഗതാഗതത്തെയും എണ്ണക്കപ്പലുകളുടെ നീക്കത്തെയും കാര്യമായി ബാധിച്ചു.

• തെക്കൻ കനാലിലൂടെയുള്ള അപകടകരമായ യാത്ര: മൈനുകൾ നിറഞ്ഞ പ്രധാന പാത ഒഴിവാക്കാൻ കപ്പലുകൾ ഒമാൻ തീരത്തോട് അടുത്തുള്ള തെക്കൻ കനാലിനെ (Southern Channel) ആശ്രയിക്കുകയായിരുന്നു.
• മൈൻ ഭീഷണിക്കിടയിലെ ആക്രമണങ്ങൾ: കഴിഞ്ഞ 30 ദിവസത്തിനിടെ 500-ലധികം കപ്പലുകൾ തെക്കൻ പാതയിലൂടെ കടന്നുപോയെങ്കിലും, അവയിൽ 2% കപ്പലുകൾ ഡ്രോൺ അല്ലെങ്കിൽ മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് ഇരയായി.
• പാത വീണ്ടും സുരക്ഷിതമാക്കി: ട്രാഫിക് സെപ്പറേഷൻ സ്കീമിലെ മൈനുകൾ നീക്കിയതോടെ കപ്പലുകൾക്ക് അപകടസാധ്യത കുറഞ്ഞ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര പാതയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്താൻ വഴി തെളിഞ്ഞു.

യു.എസ് അവകാശവാദവും അഡ്വാൻസ്ഡ് ഡ്രോൺ നിരീക്ഷണവും

സൈനിക ദൗത്യം പൂർത്തിയായതിന് പിന്നാലെ യു.എസ് പ്രസിഡന്റ് ഡോണാൾഡ് ട്രംപ് തങ്ങളുടെ 'ട്രൂത്ത് സോഷ്യൽ' (Truth Social) പ്ലാറ്റ്‌ഫോം വഴി പ്രതികരണം അറിയിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര ജലാശയത്തിലെ എല്ലാ മൈനുകളും നീക്കിയ കാര്യം സ്ഥിരീകരിച്ച അദ്ദേഹം, മേഖലയിൽ സമുദ്ര സുരക്ഷ ശക്തമാക്കാൻ അമേരിക്കൻ സ്‌പേസ് ഫോഴ്‌സിന്റെ (U.S. Space Force) സാറ്റലൈറ്റ് ഉപഗ്രഹ നിരീക്ഷണം ഏർപ്പെടുത്തിയതായും അറിയിച്ചു. ഇനി ആരെങ്കിലും അന്താരാഷ്ട്ര സമുദ്രത്തിൽ പുതിയ മൈനുകൾ സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ ആ യാനങ്ങളെയും ബോട്ടുകളെയും തൽക്ഷണം തകർക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.

ഇറാന്റെ പ്രതികരണവും നയതന്ത്ര അവകാശവാദങ്ങളും

എന്നാൽ യു.എസ് നാവികസേനയുടെ മൈൻ നീക്കൽ അവകാശവാദങ്ങൾ തള്ളിക്കളഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് ഇറാൻ രംഗത്തെത്തിയത്. ഇറാന്റെ ഡെപ്യൂട്ടി വിദേശകാര്യ മന്ത്രി കാസെം ഗരീബാബാദി സൈനിക നീക്കത്തോടും മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകളോടും പ്രതികരിച്ചത് ഇപ്രകാരമാണ്:

• മൈനുകളുടെ കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ: കടലിൽ എവിടെയൊക്കെയാണ് മൈനുകൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് ഇറാനിയൻ സേനയ്ക്കല്ലാതെ മറ്റൊരു രാജ്യത്തിനും വ്യക്തമായ വിവരമില്ല.
• യു.എസ് കപ്പലുകൾക്കുള്ള മുന്നറിയിപ്പ്: അമേരിക്ക പൂർണ്ണമായും മൈനുകൾ നീക്കം ചെയ്തുവെങ്കിൽ എന്തുകൊണ്ടാണ് അവരുടെ സ്വന്തം കപ്പലുകൾ ഇതുവഴി കടന്നുപോകാത്തതെന്ന് ഇറാൻ ചോദിച്ചു. കൂടുതൽ യു.എസ് മൈൻ-സ്വീപ്പർ (Mine-sweeper) കപ്പലുകൾ അതിർത്തിയിലേക്ക് വന്നാൽ അവ ആക്രമിക്കപ്പെടുമെന്നും ഇറാൻ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.

സമുദ്ര സുരക്ഷയും ആധുനിക ഡ്രോൺ സാങ്കേതികവിദ്യയും

പരമ്പരാഗതമായി നാവിക മൈനുകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന ദൗത്യങ്ങൾ വലിയ സൈനിക നഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നവയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇത്തവണ യു.എസ് നാവികസേന നടപ്പിലാക്കിയ സാങ്കേതികവിദ്യ ആധുനിക യുദ്ധതന്ത്രങ്ങളിലെ വലിയൊരു മാറ്റമാണ്. കടലിന്റെ അടിത്തട്ടിലുള്ള വസ്തുക്കൾ തിരിച്ചറിയാൻ സൈഡ്-സ്കാൻ സോണാർ സംവിധാനങ്ങളും, സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ കടലിൽ വെച്ച് തന്നെ നിർവീര്യമാക്കുന്ന റിമോട്ട് ഓപ്പറേറ്റഡ് വെഹിക്കിളുകളും (ROV) ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ വൻ ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കിയത്.

ആഗോള എണ്ണ വിപണിയിലെ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ

ലോകത്ത് പ്രതിദിനം ഉപയോഗിക്കുന്ന ക്രൂഡ് ഓയിലിന്റെ 20 ശതമാനവും കടന്നുപോകുന്നത് ഹോർമൂസ് നീരുടുക്ക് വഴിയാണ്. അതിനാൽ തന്നെ ഈ പ്രദേശത്തെ മൈൻ നീക്കവും സമുദ്ര സുരക്ഷയും അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും.

1. ക്രൂഡ് ഓയിൽ വിലയിലെ സ്ഥിരത

കപ്പൽ പാതയിലെ മൈനുകൾ നീങ്ങി സുരക്ഷിതമായതോടെ വിതരണ ശൃംഖലയിലുണ്ടായ തടസ്സങ്ങൾ നീങ്ങുകയാണ്. സൗദി അറേബ്യ, യു.എ.ഇ, കുവൈറ്റ്, ഇറാഖ് എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള എണ്ണക്കപ്പലുകൾക്ക് തടസ്സമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കാനാകുന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ ബ്രെൻ്റ് ക്രൂഡ് ഓയിൽ വില കുതിച്ചുയരുന്നത് തടയും.

2. ഷിപ്പിംഗ് ഇൻഷുറൻസ് തുകയിലെ കുറവ്

സംഘർഷ മേഖലകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന വാണിജ്യ കപ്പലുകൾക്ക് സമുദ്ര ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികൾ നൽകിയിരുന്ന 'വാർ റിസ്ക് ഇൻഷുറൻസ്' (War Risk Insurance) തുക വളരെ ഉയർന്നതായിരുന്നു. മൈനുകൾ നീക്കം ചെയ്തതോടെ കപ്പൽ കമ്പനികൾക്ക് സുരക്ഷാ ഇൻഷുറൻസ് ചിലവുകളിൽ വലിയ കുറവ് ലഭിക്കും. ഇത് അന്താരാഷ്ട്ര ചരക്കുകൂലി കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.

പ്രവാസി മലയാളികളെയും ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കും?

ഇന്ത്യയെയും പ്രത്യേകിച്ച് കേരളത്തെയും സംബന്ധിച്ച് ഹോർമൂസ് നീരുടുക്കിലെ മൈൻ നീക്കവും സമുദ്ര സുരക്ഷയും വളരെ നിർണ്ണായകമാണ്. ഇന്ത്യ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന ക്രൂഡ് ഓയിലിന്റെ 60 ശതമാനത്തോളം വരുന്നത് ഗൾഫ് മേഖലയിൽ നിന്നാണ്.

• ഇന്ത്യയിലെ ഇന്ധനവില: അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ എണ്ണവില നിയന്ത്രണവിധേയമായാൽ ഇന്ത്യയിൽ പെട്രോൾ, ഡീസൽ, പാചകവാതകം എന്നിവയുടെ വില വർദ്ധിക്കാതെ നിർത്തുവാൻ അത് സഹായകമാകും. ഇത് രാജ്യത്തെ പണപ്പെരുപ്പം കുറയ്ക്കും.
• പ്രവാസി തൊഴിൽ സുരക്ഷ: ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ പ്രധാനമായും എണ്ണ കയറ്റുമതിയെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. എണ്ണ വ്യാപാരം സുഗമമാകുന്നതോടെ ഗൾഫ് മേഖലയിലെ നിർമ്മാണ, വാണിജ്യ, സർവീസ് മേഖലകളിൽ വലിയ ഉണർവുണ്ടാകും. ഇത് ലക്ഷക്കണക്കിന് മലയാളി പ്രവാസികളുടെ തൊഴിൽ സുരക്ഷിതത്വം ഉറപ്പാക്കും.
• ഇന്ത്യൻ രൂപയുടെ മൂല്യം: എണ്ണ ഇറക്കുമതിക്കായി ഇന്ത്യ കൂടുതൽ ഡോളർ ചിലവഴിക്കേണ്ടി വരാത്തത് അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ ഇന്ത്യൻ രൂപയുടെ മൂല്യം കുത്തനെ ഇടിയുന്നത് തടയും.

ആഗോള വിതരണ ശൃംഖലയിലെ (Supply Chain) ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ

കടൽപ്പാതയിലെ തടസ്സങ്ങൾ നീങ്ങുന്നത് എണ്ണ വിപണിയിൽ മാത്രമല്ല, ആഗോള തലത്തിലുള്ള ചരക്ക് ഗതാഗത സംവിധാനത്തിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും. നിർമ്മാണ സാമഗ്രികൾ, ഇലക്ട്രോണിക്സ് ഉപകരണങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ എന്നിവ വഹിക്കുന്ന കൂറ്റൻ കണ്ടെയ്നർ കപ്പലുകളുടെ യാത്ര സുഗമമാകുന്നത് വിപണിയിൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ലഭ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കും. ഇത് ചരക്കുകൂലി കുറയ്ക്കാനും, അതുവഴി വിപണിയിലെ പൊതുവായ വിലക്കയറ്റം നിയന്ത്രിക്കാനും സഹായിക്കും.

ഏഷ്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കുള്ള കരുതൽ

ചൈന, ഇന്ത്യ, ജപ്പാൻ, ദക്ഷിണ കൊറിയ തുടങ്ങിയ മുൻനിര ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളാണ് ഹോർമൂസ് നീരുടുക്ക് വഴിയുള്ള എണ്ണ ഇറക്കുമതിയെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഈ രാജ്യങ്ങളിലെ വൻകിട വ്യവസായശാലകളുടെയും ഊർജ്ജ നിലയങ്ങളുടെയും പ്രവർത്തനം തടസ്സമില്ലാതെ മുന്നോട്ട് പോകാൻ കപ്പൽ പാത സുരക്ഷിതമാകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. പുതിയ സൈനിക ഓപ്പറേഷനിലൂടെ പാത വിമുക്തമാക്കപ്പെട്ടത് ഏഷ്യൻ സാമ്പത്തിക മേഖലയ്ക്ക് വലിയൊരു ആശ്വാസമാണ്.

അന്താരാഷ്ട്ര സമുദ്ര നിയമങ്ങളും തന്ത്രപ്രധാന സുരക്ഷയും

അന്താരാഷ്ട്ര ജലാശയങ്ങളിലൂടെയുള്ള സ്വതന്ത്ര കപ്പൽ ഗതാഗതം (Freedom of Navigation) ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെയും സമുദ്ര സുരക്ഷാ സംഘടനകളുടെയും പ്രധാന ചുമതലയാണ്. സമുദ്രത്തിൽ മൈനുകൾ സ്ഥാപിച്ച് ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങളുടെ ലംഘനമായാണ് കാണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ തന്നെ മേഖലയിൽ ഭാവിയിൽ ഇത്തരം ഭീഷണികൾ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ ആഗോള തലത്തിലുള്ള നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ തുടരേണ്ടതുണ്ട്.

ഭാവി സാധ്യതകളും സുരക്ഷാ വിലയിരുത്തലും (ഉപസംഹാരം)

ഹോർമൂസ് നീരുടുക്കിലെ പ്രധാന പാതയിൽ നിന്ന് നൂറിലധികം മൈനുകൾ നീക്കം ചെയ്ത സൈനിക നീക്കം ആഗോള സമുദ്ര ഗതാഗതത്തിന് വലിയ താൽക്കാലിക ആശ്വാസമാണ് നൽകുന്നത്. അമേരിക്കയുടെ അവകാശവാദങ്ങളും ഇറാന്റെ മുന്നറിയിപ്പുകളും നയതന്ത്ര തലത്തിലുള്ള തർക്കങ്ങൾ നിലനിർത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും, തന്ത്രപ്രധാനമായ ഈ എണ്ണക്കപ്പൽ പാതയിലെ വലിയൊരു സുരക്ഷാ ഭീഷണിയാണ് ഇതോടെ ഒഴിവായിരിക്കുന്നത്.

മേഖലയിൽ ദീർഘകാല സമാധാനവും കപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷയും ഉറപ്പാക്കാൻ സൈനിക നടപടികൾക്കപ്പുറം അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലുള്ള കൂട്ടായ ചർച്ചകൾ അത്യാവശ്യമാണ്. ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള പുതിയ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ ഉണ്ടായാൽ അത് വീണ്ടും ആഗോള ഇന്ധന വിപണിയെയും പ്രവാസി സമൂഹത്തെയും പ്രതിസന്ധിയിലാക്കും. അതിനാൽ വരും ദിവസങ്ങളിലെ സമുദ്ര സുരക്ഷയും നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളും ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്ന പ്രധാന വിഷയമായി തുടരും.

ഭാവി സാധ്യതകളും സുരക്ഷാ വിലയിരുത്തലും

ഹോർമൂസ് നീരുടുക്കിലെ പ്രധാന പാതയിൽ നിന്ന് നൂറിലധികം മൈനുകൾ നീക്കം ചെയ്ത സൈനിക നീക്കം ആഗോള സമുദ്ര ഗതാഗതത്തിന് വലിയ ആശ്വാസമാണ് നൽകുന്നത്. രാഷ്ട്രീയപരമായ തർക്കങ്ങളും നയതന്ത്ര ആരോപണങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഈ എണ്ണക്കപ്പൽ പാതയിൽ നിന്ന് ഭീഷണിയായ സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ നീക്കം ചെയ്തത് വഴി ഭാവിയിലുണ്ടാകുമായിരുന്ന വലിയ അപകടങ്ങളാണ് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

വരും ദിവസങ്ങളിൽ മേഖലയിലെ സമാധാനപരമായ അന്തരീക്ഷം നിലനിർത്താനും വാണിജ്യ കപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനും അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലുള്ള നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ തുടരേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.