യുഎസ് ഇറാൻ ഉപരോധം: പരമാധികാര ലംഘനമോ? ഇന്ത്യക്കുള്ള തിരിച്ചടിയോ?

ഉപരോധം മൂലം ചങ്ങലയിൽ പൂട്ടിയ ഇറാന്റെ എണ്ണ ബാരലുകൾ

അമേരിക്കൻ ഉപരോധവും രാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരവും: മറ്റ് സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമോ?

ലോക രാഷ്ട്രീയത്തെയും ആഗോള സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയെയും വീണ്ടും വലിയ ചർച്ചകളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രസ്താവനയുമായി ഇറാൻ രംഗത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു. അമേരിക്ക അടുത്തിടെ പ്രഖ്യാപിച്ച അതികഠിനമായ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ കേവലം ഇറാനെ മാത്രം ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒന്നല്ലെന്നും, അത് ലോകത്തിലെ മറ്റ് സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിന്മേലുള്ള (Sovereignty of Other States) കടന്നുകയറ്റമാണെന്നും ഇറാൻ ആരോപിച്ചു.

ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ (UN) അടിസ്ഥാന തത്ത്വങ്ങൾക്കും അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങൾക്കും പൂർണ്ണമായും വിരുദ്ധമാണ് വാഷിംഗ്ടണിന്റെ ഈ ഏകപക്ഷീയമായ നീക്കമെന്ന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കി. ഈ വിഷയം കേവലം വാർത്തകളിൽ ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല; മറിച്ച് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി രാജ്യങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും വിദേശകാര്യ നയങ്ങളെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. ആഗോള വിപണിയിലെ തടസ്സങ്ങൾ, ഇന്ധനവിലയിലെ മാറ്റങ്ങൾ, പുതിയ വിദേശകാര്യ കൂട്ടായ്മകൾ എന്നിവയെല്ലാം ഈ തീരുമാനത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി ലോകം അനുഭവിക്കുകയാണ്.

എന്താണ് ഇറാന്റെ പുതിയ ആരോപണം?

അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ നടപ്പിലാക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ കേവലം രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ തർക്കമല്ലെന്നാണ് ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യ വക്താവ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്. സ്വന്തം സാമ്പത്തിക ശേഷിയും ഡോളറിന്റെ ആഗോള സ്വാധീനവും ഉപയോഗിച്ച് മറ്റ് സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിൽ ഇടപെടാനാണ് അമേരിക്ക ശ്രമിക്കുന്നത് എന്നാണ് അവരുടെ പ്രധാന വാദം.

 * അതിർത്തി കടന്നുള്ള നിയമനിർമ്മാണം (Extraterritorial Jurisdiction): സ്വന്തം രാജ്യത്തെ നിയമങ്ങളും നയങ്ങളും മറ്റ് സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങൾക്ക് മേൽ ബലമായി അടിച്ചേൽപ്പിക്കാൻ അമേരിക്ക ശ്രമിക്കുന്നു. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ആഭ്യന്തര സഭകൾ പാസാക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ മറ്റ് സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങൾ പാലിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരല്ല എന്നതാണ് അന്താരാഷ്ട്ര നയം.

യുഎൻ ചാർട്ടറിന്റെ ലംഘനം:

യുഎൻ ചാർട്ടർ ആർട്ടിക്കിൾ 2(1) പ്രകാരം ലോകത്തിലെ എല്ലാ അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കും തുല്യ പരമാധികാരമുണ്ട്. എന്നാൽ അമേരിക്കയുടെ നടപടി മറ്റ് രാജ്യങ്ങളുടെ ഈ അവകാശത്തെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുന്നു.

 * വ്യാപാര സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്മേലുള്ള വിലക്ക്: ഇറാനുമായി നിയമപരമായ സാമ്പത്തിക-വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്ന ഇന്ത്യയിലെയോ ചൈനയിലെയോ ഒരു കമ്പനിയെയോ ബാങ്കിനെയോ തടയാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് യാതൊരുവിധ നിയമപരമായ അവകാശവുമില്ല.

> "അമേരിക്കയുടെ ഈ നീക്കം മറ്റ് സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തെ 'അമേരിക്കൻ താല്പര്യങ്ങൾക്ക് വിധേയമായ താത്കാലിക അനുമതി' മാത്രമാക്കി ചുരുക്കുന്നു. ഇത് ലോകരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ സ്വയംനിർണ്ണയാവകാശത്തിന്മേലുള്ള നേരിട്ടുള്ള കടന്നുകയറ്റമാണ്." — ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം

> 

ഉപരോധങ്ങളുടെ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം

അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ഈ ഉപരോധ തർക്കത്തിന് പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുണ്ട്. 1979-ലെ ഇറാൻ വിപ്ലവത്തിന് ശേഷമാണ് വാഷിംഗ്ടൺ ടെഹ്‌റാനുമേൽ ആദ്യമായി സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയത്. തുടർന്ന് ഇറാന്റെ ആണവ നിലപാടുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 2015-ൽ ജോയിന്റ് കോംപ്രിഹെൻസീവ് പ്ലാൻ ഓഫ് ആക്ഷൻ (JCPOA) അഥവാ ഇറാൻ ആണവ കരാർ ഒപ്പുവെക്കപ്പെട്ടു.

ഈ കരാറിലൂടെ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളിൽ ഇളവ് ലഭിച്ചെങ്കിലും, പിന്നീട് വന്ന അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടങ്ങൾ ഏകപക്ഷീയമായി കരാറിൽ നിന്ന് പിന്മാറുകയും കൂടുതൽ കടുത്ത ഉപരോധങ്ങൾ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന്റെ തുടർച്ചയായാണ് ഇപ്പോഴത്തെ പുതിയ ഘട്ട ഉപരോധങ്ങളും അതിനെതിരെയുള്ള ഇറാന്റെ ശക്തമായ നയതന്ത്ര പ്രതികരണങ്ങളും പുറത്തുവരുന്നത്.

സെക്കൻഡറി ഉപരോധങ്ങൾ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു?

പലർക്കും സംശയമുള്ള കാര്യമാണ് എന്താണ് സെക്കൻഡറി ഉപരോധം എന്നത്. അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങളുടെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ആയുധവും ഇതുതന്നെയാണ്.

 * പ്രാഥമിക ഉപരോധം (Primary Sanctions): അമേരിക്കൻ പൗരന്മാരും കമ്പനികളും ഇറാനുമായി യാതൊരുവിധ ബിസിനസും ചെയ്യരുത് എന്ന് നിർബന്ധിക്കുന്ന നിയമമാണിത്.

 * സെക്കൻഡറി ഉപരോധം (Secondary Sanctions): ഇതാണ് കൂടുതൽ അപകടകാരി. ഇറാനുമായി നിയമപരമായി ബിസിനസ് ചെയ്യുന്ന ഇന്ത്യ, ചൈന അല്ലെങ്കിൽ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലെ കമ്പനികളെയും ബാങ്കുകളെയും അമേരിക്ക ശിക്ഷിക്കും. അനുസരിച്ചില്ലെങ്കിൽ ആ കമ്പനികളെ അമേരിക്കൻ സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്നും ഡോളർ ഇടപാടുകളിൽ നിന്നും SWIFT ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനത്തിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായി പുറത്താക്കും. ഇതോടെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര കമ്പനിക്കും ഇറാനുമായി ഇടപാട് നടത്താൻ ധൈര്യമുണ്ടാകില്ല.

അന്താരാഷ്ട്ര നിയമവും ആഗോള സമാധാനവും

അന്താരാഷ്ട്ര നീതിപീഠത്തിന്റെ (International Court of Justice - ICJ) പ്രഖ്യാപിത തത്ത്വങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഒരു സ്വതന്ത്ര രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ അല്ലെങ്കിൽ സാമ്പത്തിക തീരുമാനങ്ങളെ ഭീഷണിയിലൂടെയോ സമ്മർദ്ദത്തിലൂടെയോ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് കുറ്റകരമാണ്.

ഇത്തരം ഉപരോധങ്ങൾ ആധുനിക കാലത്തെ ഒരു സാമ്പത്തിക അധിനിവേശത്തിന് (Economic Warfare) തുല്യമാണെന്നാണ് നയതന്ത്ര വിദഗ്ദ്ധരും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത്. ഒരു രാജ്യം നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്യാതെ തന്നെ മറ്റൊരു രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയെ തകർക്കുകയും അതിനോടൊപ്പം നിൽക്കുന്ന മറ്റ് രാജ്യങ്ങളെ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് തള്ളിയിടുകയും ചെയ്യുന്ന തന്ത്രമാണിത്.

ഇന്ത്യയെ എങ്ങനെ ബാധിക്കും? ചബഹാറും എണ്ണവിലയും

യുഎസ് ഇറാൻ ഉപരോധത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടി നേരിടുന്ന രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇന്ത്യ. ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക രംഗത്തും വിദേശകാര്യ പദ്ധതികളിലും ഇത് ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രധാന ആഘാതങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

 * എണ്ണവില വർധനവ്: ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണ ഉത്പാദകരിൽ ഒന്നാണ് ഇറാൻ. ഇറാന്റെ എണ്ണ വിപണിയിൽ നിന്ന് മാറ്റിനിർത്തപ്പെടുമ്പോൾ ആഗോളതലത്തിൽ ക്രൂഡ് ഓയിൽ ലഭ്യത കുറയുകയും വില കുത്തനെ ഉയരുകയും ചെയ്യും. ഇത് ഇന്ത്യയിൽ പെട്രോൾ, ഡീസൽ വില വർധിക്കാനും തൽഫലമായി അവശ്യസാധനങ്ങളുടെ വിലക്കയറ്റത്തിനും (Inflation) കാരണമാകും.

 * ചബഹാർ തുറമുഖം (Chabahar Port): ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും തന്ത്രപ്രധാനമായ വിദേശ പദ്ധതിയാണിത്. പാക്കിസ്ഥാനെ മറികടന്ന് അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലേക്കും മധ്യേഷ്യയിലേക്കും റഷ്യയിലേക്കും എത്താനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാന പാതയാണിത്. എന്നാൽ അമേരിക്കൻ ഉപരോധ ഭീഷണി കാരണം പല അന്താരാഷ്ട്ര കമ്പനികളും ഇൻഷുറൻസ് ഏജൻസികളും ഈ പദ്ധതിയുമായി സഹകരിക്കാൻ മടിക്കുന്നു. ഇത് പദ്ധതി വൈകാൻ കാരണമാകുന്നു.

 * ഡോളർ വിമുക്ത വ്യാപാരം (De-dollarization): ഉപരോധ ഭീഷണികളെ മറികടക്കാൻ ഇന്ത്യയും റഷ്യയും ചൈനയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ഡോളറിന് പകരം രൂപ-റിയാൽ, രൂപ-റൂബിൾ പോലുള്ള പ്രാദേശിക കറൻസി വ്യാപാരത്തിലേക്ക് മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ഇത് ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ അമേരിക്കൻ ഡോളറിന്റെ ആഗോള ആധിപത്യത്തെ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കും.

| മേഖല | ഉണ്ടാകുന്ന പ്രത്യാഘാതം |

|---|---|

| ഇന്ധന മേഖല | എണ്ണവില കുതിച്ചുയരും, പണപ്പെരുപ്പം കൂടും |

| ഇന്ത്യയുടെ പദ്ധതി | ചബഹാർ തുറമുഖ വികസനത്തിൽ തടസ്സവും കാലതാമസവും |

| ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ | BRICS പോലുള്ള പുതിയ സാമ്പത്തിക കൂട്ടായ്മകൾ ശക്തമാകും |

വാഷിംഗ്ടണിന്റെ നിലപാടും അമേരിക്കൻ ന്യായീകരണവും

അതേസമയം, തങ്ങളുടെ നടപടിയെ ന്യായീകരിക്കുന്ന നിലപാടാണ് അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടം സ്വീകരിക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ ആണവ പരിപാടികളും മേഖലയിലെ സൈനിക ഇടപെടലുകളും തടയുന്നതിന് കടുത്ത സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം (Maximum Pressure Campaign) അത്യാവശ്യമാണെന്ന് യു.എസ് ട്രഷറി വകുപ്പ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകൾ അടയ്ക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലുള്ള സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ സാധിക്കൂ എന്നും, ആഗോള സമാധാനത്തിന് വിഘാതം സൃഷ്ടിക്കുന്ന നടപടികളെ പ്രതിരോധിക്കാനാണ് ഇതെന്നുമാണ് വാഷിംഗ്ടൺ അവകാശപ്പെടുന്നത്.

മാനുഷിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളും ആഗോള ആശങ്കയും

സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ കേവലം ഗവൺമെന്റുകളെ മാത്രമല്ല ബാധിക്കുന്നത്. മറിച്ച്, അവിടുത്തെ സാധാരണക്കാരായ പൗരന്മാരുടെയും ആരോഗ്യ-ജീവിത നിലവാരത്തെ അത് സാരമായി ബാധിക്കുന്നുണ്ട്.

 * മരുന്നുകളുടെ ക്ഷാമം: ജീവൻരക്ഷാ മരുന്നുകളും മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളും ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നതിലെ ബാങ്കിംഗ് തടസ്സങ്ങൾ സാധാരണക്കാരായ രോഗികളെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്നു.

 * വിലക്കയറ്റവും പട്ടിണിയും: അവശ്യവസ്തുക്കളുടെ ദൗർലഭ്യവും പണപ്പെരുപ്പവും ജനങ്ങളുടെ दैനംദിന ജീവിതം ദുസ്സഹമാക്കുന്നു.

 * തൊഴിലില്ലായ്മ: അന്താരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ പിന്മാറുന്നതോടെ സ്വകാര്യ മേഖല തകരുകയും തൊഴിലില്ലായ്മ കുത്തനെ ഉയരുകയും ചെയ്യുന്നത് 

അമേരിക്കയുടെ വാദം ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയും സൈനിക നീക്കങ്ങളും തടയാൻ Maximum Pressure അത്യാവശ്യമാണെന്നാണ്. എന്നാൽ ഈ ഉപരോധ രാഷ്ട്രീയം ലോകത്തെ രണ്ട് ധ്രുവങ്ങളായി വിഭജിക്കുകയാണ്. ഒരു വശത്ത് അമേരിക്കയും പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളും, മറുവശത്ത് റഷ്യ-ചൈന-ഇറാൻ സഖ്യവും നിലയുറപ്പിക്കുന്നു.

രാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിന്മേലുള്ള ഇത്തരം സാമ്പത്തിക കടന്നുകയറ്റങ്ങൾ ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരു മൾട്ടി-പോളാർ (Multi-polar) ലോകക്രമത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് വേഗം കൂട്ടുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ (FAQ)

1. എന്താണ് യുഎസ് ഇറാൻ ഉപരോധം?

ഇറാന്റെ ആണവ നിലപാടുകളെയും പ്രാദേശിക നയങ്ങളെയും ചൊല്ലി അമേരിക്ക ഇറാനുമേൽ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള സാമ്പത്തിക, വ്യാപാര വിലക്കുകളാണിത്.

2. എന്താണ് സെക്കൻഡറി ഉപരോധം?

ഇറാനുമായി വ്യാപാരം നടത്തുന്ന മറ്റ് സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളിലെ കമ്പനികളെയും ബാങ്കുകളെയും കൂടി ശിക്ഷിക്കുന്ന അമേരിക്കൻ നിയമമാണ് സെക്കൻഡറി ഉപരോധം.

3. ഈ ഉപരോധം ഇന്ത്യയെ എങ്ങനെ ബാധിക്കും?

വിലകുറഞ്ഞ ഇറാനിയൻ എണ്ണ ലഭിക്കാതെ വരിക, ചബഹാർ പദ്ധതി വൈകുക, രാജ്യത്ത് എണ്ണവിലയും പണപ്പെരുപ്പവും കൂടുക എന്നിവയാണ് ഇന്ത്യ നേരിടുന്ന പ്രധാന തിരിച്ചടികൾ.

4. എന്താണ് ഡോളർ വിമുക്ത വ്യാപാരം (De-dollarization)?

അമേരിക്കൻ സാമ്പത്തിക ഉപരോധ ഭീഷണികളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ലോകരാജ്യങ്ങൾ അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തിന് ഡോളറിന് പകരം സ്വന്തം പ്രാദേശിക കറൻസികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതിയാണിത്.

​ഉപസംഹാരം: 

പുതിയൊരു ലോകക്രമത്തിലേക്കോ?

​അമേരിക്കയുടെ വാദം ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയും സൈനിക നീക്കങ്ങളും തടയാൻ Maximum Pressure അത്യാവശ്യമാണെന്നാണ്. എന്നാൽ ഈ ഉപരോധ രാഷ്ട്രീയം ലോകത്തെ രണ്ട് ധ്രുവങ്ങളായി വിഭജിക്കുകയാണ്. ഒരു വശത്ത് അമേരിക്കയും പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളും, മറുവശത്ത് റഷ്യ-ചൈന-ഇറാൻ സഖ്യവും നിലയുറപ്പിക്കുന്നു.

​രാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിന്മേലുള്ള ഇത്തരം സാമ്പത്തിക കടന്നുകയറ്റങ്ങൾ ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരു മൾട്ടി-പോളാർ (Multi-polar) ലോകക്രമത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് വേഗം കൂട്ടുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്